Renate Dorrestein – Het hemelse gerecht

door | jul 11, 2022 | Lezen

Renate Dorrestein (1954) schreef sinds haar debuutroman Buitenstaanders uit 1983 een groot en uniek oeuvre: feministisch, maar ook fantasierijk, spannend, aangrijpend en humoristisch.

Korte samenvatting Het hemelse gerecht
Het boek gaat over twee zussen die een toprestaurant runnen. Op een dag kondigt Gilles hun man, minnaar en keukenhulp aan te vertrekken omdat hij niet meer van ze houdt. Maar ze willen hem niet laten gaan en sluiten hem op op zolder om zijn begeerte opnieuw te winnen. De verhouding tussen de zussen en tussen hen en het dorp verslechtert vanaf dat moment. Het lot van Gilles loopt parallel aan de teloorgang van het eens zo bloeiende restaurant.

Uitgebreide samenvatting Het hemelse gerecht (met name voor mezelf 😉
Intro: ‘Het Hemelse Gerecht’ is de naam van een restaurant dat wordt gerund door twee zussen: Ange en Irthe. Hun restaurant is in 15 jaar uitgegroeid tot een goedlopend kwaliteitsrestaurant. Ange is de chefkok. Zij bedenkt en maakt de gerechten. Irthe helpt slechts in de keuken, zij bedient voornamelijk de gasten. Sinds enkele jaren hebben ze hulp van Gilles. Gilles is de man van Ange en de minnaar van beide. Elke woensdagavond komt Henri, de oude huisarts uit het dorp twee kilometer verderop eten in Het Hemelse Gerecht.

In het begin van het chronologische verhaal wordt het restaurant bedreigd door het steeds maar stijgende water uit de rivier, als gevolg van aanhoudende regenval. Na een dag staat het water al in de tuin. Irthes museum, een oude schuur waar ze hun kookgeschiedenis vastlegt door oude verpakkingen te bewaren en te voorzien van een datum, is ook overstroomd. Die morgen komt de postbode per boot, en hij waarschuwt hen voor het nog steeds stijgende water. Als hij terugvaart, varen Ange en Irthe met hem mee naar het dorp om inkopen te doen.

Na enkele dagen verbetert het weer en het waterpeil daalt. Dan vertelt Gilles aan Ange en Irthe dat hij bij hen weggaat omdat hij niets meer voor hen voelt. Om hem op andere gedachten te brengen sluiten Ange en Irthe hem op zolder op. In het dorp denkt men dat hij op vakantie is, omdat hij het daar met Henri over had gehad.
Na de aanhoudende regenval wordt het dorp getroffen door een hittegolf. Op de 19e dag van de hittegolf, geven Ange en Irthe hun jaarlijkse tuinfeest. Op het feest bewonderen ze de twee weken oude baby, genaamd Gilles, van het timmermansechtpaar. Ook bestellen ze een nieuwe boot.

Vanaf het moment dat Gilles opgesloten zit op zolder gaat er van alles mis. De parkieten gaan dood. De verhouding tussen de zussen verslechtert. Ange verdenkt Irthe ervan dat ze stiekem ‘s nachts naar Gilles op zolder gaat.
De postbode komt langs die hen vertelt dat de baby van de timmerman erg ziek is.
‘s Middags staat er opeens een meisje voor de deur. Het blijkt een dochtertje van Gilles uit een eerder huwelijk te zijn: Dixie. Dixies moeder heeft haar voor de deur afgezet en is zelf met vakantie gegaan. Irthe ontfermt zich over haar. Ze krijgt een slaapplaats in de kelder.

Het restaurant krijgt een Michelin-ster, maar dit leidt alleen maar tot jaloezie tussen de zussen.

De volgende morgen ziet Irthe, dat Ange lege verpakkingen weggooit, in plaats van die in haar museum te brengen. Als slager Van de Wetering hun bestelling vlees komt brengen vertelt hij hen dat de baby van de timmerman de afgelopen nacht is gestorven. Maar in plaats van medeleven te tonen, wordt Ange kwaad omdat het vlees dat de slager brengt, bedorven is. Ze hebben een korte maar hevige woordenwisseling waarbij het vlees door de keuken vliegt, maar dan blaast de slager de aftocht. Als ‘s avonds Henri langskomt, vertelt hij dat er in het dorp een grote griepepidemie is uitgebroken.
Samen gaan Ange en Irthe naar de begrafenis van de baby. Na afloop wordt Ange het middelpunt van een ruzie en krijgt zij een stortvloed van verwijten naar het hoofd geslingerd door de moeder van de baby. Wie zegt dat de baby niet ziek geworden is door vervuild water vanwege al dat afval in de schuur. Ook als ze weer thuis zijn blijven de verwijten haar bezighouden. Ange let even niet op waardoor ze in haar hand snijdt. Het moet gehecht worden en ze kan deze arm niet meer gebruiken.
Irthe is nu de baas in de keuken. maar ondanks al haar inspanningen is het eten ver beneden de maat en komen er halfvolle borden terug naar de keuken.

Dixie voelt zich beneden in de kelder, die zo lang als logeerkamer is ingericht, erg alleen en verdrietig. Met haar knuffelaap gaat ze op een dag naar de zolder. Op zolder is het stikdonker en het stinkt afschuwelijk. Als Dixie iets hoort rent ze snel weer naar beneden en laat in haar schrik haar aap vallen.

De volgende morgen lijkt het alsof Dixie ook ziek wordt en dus neemt Ange haar mee naar Henri. Maar volgens Henri is Dixie kerngezond. Hij vraagt Ange mee uit eten. Eigenlijk wil Ange niet maar het lukt Henri om af te spreken voor de eerstvolgende maandag.

Irthe hen heeft gebracht met de boot haalt zij de buitenboordmotor op. Irthe voelt vijandigheid voor hen in het dorp.
Op de terugweg begeeft de motor het opeens en moet Irthe roeien. Dan wordt het donker, op klaarlichte dag. In een eendenkooikershut wacht Ange samen met Dixie tot het onweer voorbij is.
Irthe is op dat moment thuis, en ziet hoe de bliksem inslaat in haar museum. In korte tijd staat het museum volledig in lichterlaaie. Een langskomende man biedt haar aan te helpen. Terwijl ze op de brandweer wachten probeert Irthe hem te verleiden, maar daar gaat hij niet op in.

Irthe besluit dat het restaurant die avond niet open gaat. De bakker, de postbode en Henri zijn in het restaurant. Henri vertelt dat er in de schuur alleen maar vuilnis lag. De bakker en de postbode worden boos op Irthe: ze geven Irthe de schuld van de griepepidemie.
Intussen zitten Ange en Dixie nog steeds in de eendenkooikershut, doordat Ange de deur achter zich heeft dichtgetrokken. Ange krijgt hem met haar ene arm niet meer open en ze zitten opgesloten. Ange laat Dixie door een buis naar buiten kruipen en laat Irthe halen voor een koevoet. Irthe bevrijdt Ange uit haar benarde positie.
Als Irthe Ange aan het bevrijden is, gaat Dixie haar aap op zolder zoeken, maar de aap is al weg. Die heeft Irthe al gevonden en zij beschuldigt Ange er nu van dat zij alles aan Gilles heeft gegeven wat hij wilde. Op zolder doet Dixie een verschrikkelijke ontdekking: ze vindt een man tussen uitwerpselen en een afschuwelijke stank. Ze kruipt weg in de keuken.
Als even later Ange en Henri komen, verklapt Dixie onbewust wat ze heeft gezien en Henri besluit op zolder te gaan kijken. Nu hij het geheim weet wordt hij, door Ange, zelf ook opgesloten.

Irthe is intussen in het dorpscafé, waar de mensen uit het dorp op wraak uit zijn om de ellende die hen is aangedaan. Irthe ziet kans via het wc-raampje te ontsnappen en rent naar de rivier, waar ze Ange en Dixie met de boot ziet aankomen. Zonder er bij na te denken springt ze in het water en zwemt naar hen toe. Vanuit de boot zien ze hoe de dorpsbewoners met fakkels ‘Het Hemelse Gerecht’ in de brand steken.

Personen
De twee hoofdpersonen zijn Ange en Irthe. Andere belangrijke personen: Gilles de man en minnaar, DIxie de dchter van Gilles, Henri de huisarts, Bartels de postbode en Van de Wetering de slager.

Ange is 38 en twee jaar ouder dan Irthe. Ze heeft na de dood van hun ouders Irthe opgevoed. Ze is erg bazig en in de keuken bepaalt zij de regels. Ange flapt vaak eruit wat ze denkt en dat heeft meestal vervelende gevolgen voor haarzelf en haar zuster. Langzaam aan verandert Ange in een vrouw waaraan iedereen een hekel heeft. Ze kan hier zelf weinig aandoen Ze komt uit een gezin waar de vader het heft in handen had. Ze heeft veel invloed op Irthe en Gilles. Later verandert dit en heeft ze geen greep meer op hen. Ze vindt dat ze niemand uit het dorp te vriend hoeft te houden want ze denkt dat de mensen toch wel naar het restaurant komen om te eten.


Irthe is 36 en heeft een lief karakter. Ze is erg inschikkelijk en probeert voortdurend iedereen het naar de zin te maken. Dit heeft z’n positieve en negatieve kanten. Ze gedraagt zich keurig volgens de regels en dit past goed bij het karakter van haar zus. Na het ongeluk van Ange met haar arm neemt Irthe de leiding van de keuken over en vanaf dat moment gaat het slecht met het restaurant. Ook zij heeft, net als Ange, een vervelende jeugd meegemaakt Ze beïnvloedt mensen met haar charmes en kan hierdoor de fouten van Ange vaak weer goed praten. Ze vindt het belangrijk om de mensen in het dorp te vriend te houden.


Gilles is de minnaar van Ange en Irthe en helpt hen in het restaurant. Het is een trage man, maar desondanks heel zorgzaam. Alle vrouwen in het dorp hopen stiekem dat hij trouwt met hun dochter, want volgens hen is hij gewoonweg geweldig. Het is een karakterpersonage.

Dixie, de dochter van Gilles, speelt ook een rol in het verhaal. Ze is een klein meisje dat door haar moeder naar Gilles wordt gebracht en door haar verlaten wordt. Dixie gaat zich erg hechten aan Ange, maar die wil niets van haar weten. In plaats daarvan is Irthe dol op haar, maar Dixie mag haar niet. Dixie ontdekt een man op zolder. Dit is haar vader maar dat weet ze (gelukkig) niet. Het is een karakterpersonage, met als karakter haar grote nieuwsgierigheid die een grote invloed op het verhaal heeft.

Henri is een oude man en is de huisarts van het dorp. Het is een man van regelmaat en zit daarom elke woensdag in het restaurant te eten. Hij is verliefd op Ange. In het begin laat hij dit niet erg blijken. Later hoort hij van Irthe, dat Ange wel iets voor hem voelt en hij geeft toe aan zijn gevoelens. Het is een karakterpersonage.

Bartels is de postbode. Hij weet alles wat er zich in het dorp afspeelt. Hij is een type. Hij is de man die overal binnen kan komen zonder te kloppen.

Van de Wetering is de slager. Tevens ook de enige, iets wat Ange behoorlijk stoort. Zij vindt dat hij geen talent heeft voor het vak en klaagt bij de laatste bestelling dat het vlees bedorven is. Van de Wetering is hierdoor zo woeden over geworden dat hij zelfmoord pleegt. Hij was een rustige man en iedereen uit het dorp mocht hem. Ange heeft dat natuurlijk weer eens verstoord en het hele dorp is boos op haar.

Perspectief
Het verhaal is geschreven vanuit een Alwetende-verteller. Je beleeft het verhaal wisselend door de ogen van Ange en Irthe. Hierdoor ontstaat er extra spanning, want je weet wat zij denken en dat weten zij niet van elkaar.

Structuur
Het verhaal heeft 186 bladzijden en is opgebouwd uit drie delen.

Tijd
Het verhaal speelt zich af in dezelfde tijd als waar wij nu in leven, dus theoretisch zou dit nog een keer kunnen gebeuren.

Het tijdsbestek van het verhaal is ongeveer 40 dagen. Het begint in maart met de aanhoudende regenval, en daarna een 30 dagen durende hittegolf. Het verhaal loopt in chronologische volgorde. Er zijn een paar terugblikken, zodat je kunt vergelijken hoe Ange en Irthe vroeger leefden en nu.

Thematiek/ moraal
Het belangrijkste thema in dit verhaal is de trouw tussen mannen en vrouwen.
De boodschap van de roman is dat een man maar beter trouw kan blijven, omdat het hem anders nog wel eens slecht kan vergaan.

Titelverklaring
De titel ‘Het Hemelse Gerecht’ is de naam van het restaurant. De titel slaat ook op de gerechten die Ange maakt. De gerechten zijn ‘hemels’; de mensen komen van overal om haar gerechten te proeven.

Persoonlijke mening: ik heb het met moeite uitgelezen. Renate Dorrestein is een bekende Nederladse schrijfster, maar ik vind dit maar een raar verhaal.