Waar komt Halloween vandaan?
All Hallows Eve is oud Keltisch. De oude Kelten geloofden dat op deze avond de doden van dat jaar zouden herrijzen om een levend iemand in bezit te nemen. Dat wilde natuurlijk niemand. Dus droegen ze maskers om de doden af te weren en in verwarring te brengen. Het ‘All Hallows Eve’ is later verbasterd tot Halloween. In de Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was hun oudejaarsavond.
Het Keltische gebruik is op een gegeven moment gekoppeld aan de rooms-katholieke gedenkdagen Allerheiligen en Allerzielen. Niet zo gek, omdat deze drie dagen direct na elkaar vallen.
Op 1 november is het Allerheiligen: dan gedenken de katholieken de heiligen en martelaren.
Op 2 november is het Allerzielen: dan gedenken nabestaanden hun overledenen. Vaak worden dan ’s avonds lichtjestochten gehouden en kaarsen geplaatst op de graven van de overledenen.
Nog even de dagen op een rijtje:
31 oktober: Halloween
1 november: Allerheiligen
2 november: Allerzielen
Halloween in Amerika, Canada… en Nederland
Halloween is vooral groot in Amerika: daar zie je op iedere hoek van de straat pompoenen staan en gaan mensen zelfs verkleed naar het werk. Maar ook in Ierland, het Verenigd Koninkrijk en Canada wordt Halloween uitbundig gevierd. Langzaamaan waait deze trend ook over naar Nederland. Steeds meer kinderen en volwassen gaan op 31 oktober als heksen en andere griezels op pad.
Waarom Halloween op 31 oktober?
Waarom op 31 oktober? Dat komt doordat het feest traditioneel gezien alleen in Ierland werd gevierd. En volgens de Keltische kalender begon het nieuwe jaar niet op 1 januari, maar op 1 november. Daarom is 31 oktober eigenlijk een soort ‘oudejaarsavond’. De oogst was dan binnen en dus was er tijd (en geld) voor een dagje vrij. En bovendien waren er genoeg groenten om het huis mee te versieren (waaronder de pompoen, ja). Op de avond van Halloween nemen we afscheid van het verleden en zien we de toekomst tegemoet. In de 19e eeuw immigreerden veel Ieren en Schotten naar de Verenigde Staten en zij namen het enthousiasme voor het feest met zich mee. Inmiddels is het een van de meest uitgebreid gevierde feestdagen in de Verenigde Staten.
Trick or treat
In de meeste landen is het voornamelijk een kinderfeest: zij gaan allemaal verkleed als ‘enge’ wezens. Vervolgens gaan ze langs de deuren om snoep te halen. Ze roepen dan, in Amerika zeker; ‘trick or treat’. Het betekent niet letterlijk: een truc of eenttraktatie, maar meer iets als: ‘Geef me een snoepje, want anders…’. Dit lijkt een beetje op wat wij in Nederland kennen als het sint-maartenfeest, dat altijd op 11 november is, waarbij kinderen met lampionnetjes langs de deuren gaan en om wat lekkers vragen.
Eng
Maar waarom gaan we dan allemaal zo griezelig verkleed, als bloederige bruiden en spookachtige skeletten? De Ieren waren ervan overtuigd dat juist op deze ene nacht de sluier tussen het hier en nu en het hiernamaals heel dun was en dat daardoor de doden ‘makkelijk’ terug konden keren op de aarde. Natuurlijk zaten daar ook slechte geesten bij. Tja, dat is natuurlijk voer voor enge kostuums.
Pompoen
Als je halloween intypt bij google krijg je plaatjes van uitgeholde pompoenen met gezichten. Maar waarom eigenlijk? Waarom is dit hét wereldwijde ‘logo’ voor Halloween? De jack-o’-lantern, zoals de uitgeholde pompoen officieel heet, vindt zijn oorsprong in een Iers volksverhaal, maar de oude Kelten waren al bedreven in het uithollen van groenten. Zij geloofden dat in de nacht van 31 oktober op 1 november de grens tussen de levenden en doden het dunst was. En om kwade geesten af te weren, kerfden ze enge gezichten in verschillende groentes. Vervolgens zetten ze een flikkerend kaarsje in hun uitgeholde knolraap ze voelden zich veilig.
Met kwade geesten afweren heeft het uithollen van een pompoen niets meer te maken. De gezichten die erin gekerfd worden, hoeven zelfs niet meer eng te zijn. In plaats daarvan is het uithollen een ware kunstvorm geworden.
Zelf ben ik niet zo heel erg van Halloween. Ik vind het wel leuk om een pompoen uit te hollen en daar een kaars in te zetten, of om spookjes te knutselen met de kleinkinderen, maar het “griezelen” is aan mij niet besteed.
En jij? Vier jij Halloween? Brand je een extra kaarsje op 1 en of 2 november? Doe je het allemaal? Of doe je juist helemaal niets?